‘Tuinders stuurden ons mondkapjes en handschoenen’

“Begin 20e eeuw heerste de Spaanse griep en je weet ergens wel dat zo’n pandemie nog een keer kan uitbreken”, zegt huisarts Mathi Plasmans van huisartsenpraktijk Hellendaal in ’s-Gravenzande. Maar zo snel, en zo desastreus, dat had hij nooit verwacht. Corona zette ook voor hem alles op z’n kop. Plasmans: “De routineknop staat al maanden uit. Maar net als de meeste huisartsen, ben ik een doener. Het is dus aanpakken en doorgaan.”

Dat net als in de rest van de wereld, de ernst van situatie pas vrij laat tot Plasmans doordrong, blijkt wel uit het feit dat hij half maart 2020 nog naar Egypte vertrok voor een vakantie. “We hoorden daar wel zorgelijke berichten vanuit Nederland, maar dachten toen nog dat de uitbraak van het virus vertraagd kon worden en we gewoon onze vakantie konden afmaken. Pas toen op 18 maart het hotel op slot ging en we gerepatrieerd moesten worden, wisten we dat het serieus was”, blikt Plasmans terug. “Het was zo’n vreemd beeld. Al die mensen die met hun koffers voor hun hotel stonden en ineens naar huis moesten.”

Onbekende tegenstander

De eerste maanden van de crisis overheerst er in de huisartsenpraktijk, waarin drie huisartsen en zes assistenten werken, vooral bezorgdheid en angst. “Er was zoveel onbekend. Je krijgt te maken met een tegenstander die je helemaal niet kent”, vertelt Plasmans over die tijd. “De berichtgeving wisselde steeds, je moest voortdurend schakelen. Maar de beelden van de overvolle ziekenhuizen in Bergamo gaven wel aan hoe ernstig de situatie was. Die vergeet ik niet snel meer.” Ook in zijn praktijk overlijdt in de eerste maand een patiënt, die te maken had met onderliggend lijden. En later in het jaar sterven er nog meer patiënten. “Dat maakt wel indruk, ja.”

Dubbelcheck

Ook bij zijn patiënten overheerst er de eerste periode vooral angst. Patiënten die andere klachten  hebben, mijden de praktijk uit angst voor besmetting. “Driekwart van de patiënten kunnen we gewoonlijk geruststellen, daar is niet zoveel mee aan de hand. Maar bij een kwart van de patiënten speelt wel degelijk iets en die kunnen we niet missen”, aldus de betrokken huisarts. “Vooral toen uit de cijfers bleek dat er minder mensen bij specialisten terechtkwamen, dachten we: oeps, dit is niet goed.” Na een berichtje op Facebook waarin de huisartsenpraktijk opriep om ook met ‘gewone’ klachten te komen, bezochten weer meer patiënten de praktijk. “Uiteraard hebben we alle RIVM-maatregelen in acht genomen. Check-dubbelcheck, zeg maar. Een standaard vragenlijst over de gezondheid van mensen, voordeur op slot, looproutes, de helft van het normale aantal mensen in de wachtkamer. En wij droegen uiteraard alle beschermende middelen zoals handschoenen en mondkapjes. We hebben dankzij deze maatregelen hier gelukkig geen enkele besmetting gehad.

Westlandse daadkracht

Dat er zo snel beschermende middelen beschikbaar waren, is ook te danken aan de Westlandse ondernemers. “Eén berichtje op sociale media en de mondkapjes, haarnetjes en handschoenen die normaal in de kassen worden gebruikt, kwamen van alle kanten naar ons toe. Dat is het mooie van Westland, het is echt een gemeenschap”, glundert Plasmans. Dat blijkt ook als de praktijk even met de handen in het haar zit als de jaarlijkse griepprik gezet moet worden. Plasmans: “Iedereen kent elkaar hier, en in de rij voor de prik is het vaak best gezellig. Dan houden mensen geen anderhalve meter afstand van elkaar. Dat moest dit jaar dus anders.” De overbuurman van de praktijk is fietsenmaker Walter de Brabander van Profile Mondt en één plus één is al snel drie voor Plasmans. “Walter was gelijk enthousiast over het plan de rij door zijn winkel te laten lopen. De gemeente heeft verkeersborden neergezet, we hebben partytenten geplaatst, tijdsloten gemaakt en een duidelijke looproute door de showroom aangebracht. Deze logistieke operatie verliep, dankzij vereende krachten, vlekkeloos.”

Wanneer vaccineren

Is het een goede oefening geweest voor de vaccinatieprikken die binnenkort door de huisartsen in Westland gezet gaan worden? “Jawel”, zegt Plasmans voorzichtig, “maar er zijn nog wel wat hobbels te nemen. Er spelen twee problemen: we weten niet precies wannéér het gaat gebeuren, en niet wat de exacte hoeveelheden zullen zijn. Bovendien moeten we rekening houden met 15 minuten wachttijd na de prik. Dat heeft logistieke gevolgen, zoals het eventueel huren van een extra locatie. “Het enige dat we nu weten is dat de grootte van de levering samenhangt met de provincies die aan de beurt zijn. En welke doelgroepen er door ons gevaccineerd gaan worden.” Dat zijn eerst de 60- tot 65-jarigen, daarna de groep van 18 tot 60-jarigen met een medische indicatie, mensen met het syndroom van Down en mensen met morbide obesitas. Nu is het afwachten. De verschillende scenario’s liggen klaar.” Hij verwacht op z’n vroegst over twee weken te kunnen starten. Maar met de opgedane logistieke ervaring, kan het snel gaan.

Keuzes maken

Dat er nog zoveel onbekend is over het vaccinatieproces, is volgens de huisarts best frustrerend. Wat zou hij zelf hebben gedaan als hij op de stoel van de verantwoordelijk minister zou mogen zitten? Hij kiest zijn woorden zorgvuldig. “Kijk, ergens in zo’n crisis moet je keuzes maken. Natuurlijk. Maar dat de groep van negentigjarigen het eerst is gevaccineerd, heeft mij wel verbaasd. Los van dat de levensverwachting van deze groep mensen lager is, geven zij zelf ook aan dat ze het vaccin liever eerst aan hun kinderen zouden geven. En ten tweede: als je uitgaat van het zwarte scenario van een enorme toename in ziekenhuisopnames door de Britse mutant, moet je ook zorgen dat je álle hulpdiensten gevaccineerd zijn. Dus naast de medische colonne ook de politie en brandweer. Dat is niet gebeurd.”

Nog even volhouden

“Waar ik me echter nu het meest zorgen over maak, is dat mensen het echt zat zijn”, vervolgt Plasmans. “We horen dat geluid ook steeds meer in de praktijk. Bewust alleenstaanden, nog jonge mensen, vereenzamen. Net als veel ouderen. Maar eigenlijk stelt de héle samenleving, terecht kritische vragen waar je als overheid eigenlijk geen goed antwoord meer op kunt geven. Soms denk ik dat we al in het begin de kwetsbaren hadden moeten isoleren, en de maatschappij meer open hadden moeten laten. Maar goed, we zijn nu eenmaal deze weg ingeslagen, en nu denk ik ook: nog éven volhouden. Ik ben voorzichtig optimistisch. Als we dit tempo van vaccineren volhouden, ziet deze zomer er al heel anders uit dan die van vorig jaar.”

Bekijk ook het filmpje op Youtube.